Việt Nam là quốc gia có thế mạnh về các sản phẩm nông - lâm - thuỷ sản. Tuy nhiên, số lượng sản phẩm nông sản của Việt đã xây dựng được thương hiệu và được đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cả trong nước và quốc tế còn hạn chế. Thực tế, trong thời gian qua, nhiều sản phẩm nông sản Việt Nam có giá trị lớn đang tiềm ẩn nguy cơ mất nhãn hiệu, thương hiệu do chưa được đăng ký bảo hộ nhãn hiệu đồng thời với việc xây dựng và phát triển thương hiệu trên thị trường quốc tế đã đặt ra vấn đề lớn đối với các doanh nghiệp và công tác quản lý nhà nước trong việc bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cho nông sản, đặc sản Việt Nam.

Đối với “Hàu Quán Hàu” ở huyện Quảng Ninh (Quảng Bình), thì việc xác lập quyền sở hữu đối với sản phẩm “Hàu Quán Hàu”, sản phẩm gắn với địa danh lịch sử ” Phà Quán Hàu” và từng bước thiết lập cơ chế quản lý nhà nước từ quy trình khai thác đến hình thành sản phẩm hàng hoá  “Hàu Quán Hàu” theo đúng quy định, đủ điều kiện tham gia thị trường và có cơ hội cạnh tranh tại các siêu thị bán hàng uy tín, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người lao động.

 Đồng thời việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu sản phẩm “Hàu Quán Hàu” là quyết tâm chính trị của huyện Quảng Ninh, khi nhiệm vụ sự nghiệp này thành công sẽ là động lực để huyện tiếp tục đẩy mạnh chỉ đạo triển khai đề án phát triển nguồn lợi “Hàu Quán Hàu” đã được phê duyệt tại Quyết định số 1553/QĐ-UBND ngày 13/12/2021 của huyện Quảng Ninh .

Ngày trước, vào mỗi vụ hàu, người dân làm nghề khai thác hàu chỉ cần dùng một chiếc cào sắt cán dài cộng với sức máy thuyền để cào, mỗi ngày cũng kiếm được tiền triệu. Nhưng do tư tưởng “điền tư, ngư chung”, việc khai thác hàu cửa sông một cách ồ ạt trong thời gian dài làm cho loài nhuyễn thể này ngày càng khan hiếm. Hiện trên địa bàn 3 địa phương cơ sở (xã Lương Ninh, Võ Ninh, thị trấn Quán Hàu) có 120 hộ với 450 nhân khẩu sinh sống bằng khai thác, kinh doanh, chế biến và các công việc liên quan đến hàu với sản lượng khai thác bình quân đạt khoảng 25-30 tấn hàu thịt. Với giá bán trung bình 100.000-130.000đ/kg hàu thịt, nghề khai thác và chế biến hàu mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương.

Tuy nhiên, do sản lượng khai thác còn “khiêm tốn”, hàu Quán Hàu vẫn chưa thể đáp ứng nhu cầu của thị trường. Thường từ tháng 5 (dương lịch) trở đi, khi hàu Quán Hàu không còn đủ để khai thác, những người thợ lặn lại rủ nhau đi tìm Hàu ở sông Gianh, sông Lý Hòa, sông Roòn, và thậm chí vào Quảng Trị, Huế… con hàu nhiều nơi vì thế đã “mượn” danh tiếng” hàu Quán Hàu” để vươn xa.

Nhằm xây dựng và quảng bá sản phẩm “Hàu Quán Hàu”, phát triển hàu cửa sông thành một sản phẩm hàng hóa chuyên nghiệp, có chỗ đứng trong lòng người tiêu dùng và được pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trước các hành vi xâm phạm của các chủ thể khác đến sản phẩm “Hàu Quán Hàu”. Do đó, dưới sự hỗ trợ của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Bình thì Trung tâm dịch vụ nông nghiệp huyện Quảng Ninh đã thực hiện nhiệm vụ KHCN cấp tỉnh “Tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Hàu Quán Hàu” cho sản phẩm hàu của thị trấn Quán Hàu, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình”.

Logo nhãn hiệu chứng nhận “Hàu Quán Hàu”

Thông qua nhiệm vụ KHCN thì nhóm nhiên cứu đã ban hành Quy chế Sử dụng Nhãn hiệu chứng nhận “Hàu Quán Hàu”, do đó về nguồn gốc xuất xứ thì “Hàu Quán Hàu” được nuôi, khai thác trên khu vực sông Nhật Lệ thuộc địa bàn thị trấn Quán Hàu, xã Võ Ninh và xã Lương Ninh thuộc huyện Quảng Ninh.

Ngày 23/10/2023, thì UBND tỉnh Quảng Bình cũng đã có công văn số 2150/UBND-NCVX về việc cho phép sử dụng tên địa danh “Quán Hàu” để đăng ký nhãn hiệu chứng nhận “Hàu Quán Hàu” cho sản phẩm hàu của địa phương và xác nhận bản đồ khu vực địa lý sản xuất, khai thác sản phẩm.

Bản đồ vùng địa lý sử dụng nhãn hiệu chứng nhận “Hàu Quán Hàu”

Về tiêu chí chất lượng của các sản phẩm hàu mang Nhãn hiệu chứng nhận “Hàu Quán Hàu” cần đảm bảo các tiêu chí về đặc trưng về hình thái, đặc trưng về chất lượng và tuân thủ các quy trình khai thác, quy trình sản xuất, quy trình thương mại.

Tập huấn về việc ban hành Quy chế Sử dụng Nhãn hiệu chứng nhận “Hàu Quán Hàu” cho người dân địa phương

Lê Thế Triển - Giám đốc Trung tâm DVNN huyện