Theo Địa chí Làng Hiển Lộc(trang 13) thì Làng Tả Phan có thể lập làng từ năm 1487(do ông Phan Tông Tài khai khẩn). Hồi đó, dân Tả Phan đã nổi tiếng đông đúc “nhân dân trù mật có xã Tả Phiên(Tả Phan)”(Ô châu cận lục, phát hành năm 1555). Mấy trăm năm qua, người dân nơi đây sớm hôm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” để làm ra hạt lúa, củ khoai và luôn sống có tình làng nghĩa xóm, “tối lửa tắt đèn có nhau” để dựng xây cuộc sống gia đình và xây dựng làng xóm. Chính những nếp sống đó đã hằn sâu trong máu thịt của người Tả Phan để mỗi khi có các chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các cuộc vận động, các phong trào thi đua đều được người dân biết đến, bàn bạc dân chủ và đồng thuận cao. Hiện thôn có 336 hộ, 1.426 khẩu sinh hoạt trong 3 xóm, có Đảng bộ bộ phận. Trao đổi với chúng tôi, ông Phan Mậu Huynh- Bí thư Đảng bộ bộ phận chia sẻ “Qua nhiều năm đảm nhiệm công việc Bí thư, tôi luôn nghĩ và thực hiện: Muốn quần chúng nhân dân đồng thuận, nhất trí, đoàn kết, thúc đẩy sự phát triển của Đảng bộ, của thôn thì trước hết Đảng bộ phải quan tâm đến lợi ích của người dân. Phải lấy lợi ích thiết thực, đúng đắn của người dân làm cơ sở để xây dựng phương hướng, nhiệm vụ chính trị, các chỉ tiêu phát triển của Đảng bộ bộ phận”. Thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, đảng bộ triển khai đến các chi bộ, các tổ chức đoàn thể, các xóm. Nhân dân được bàn bạc, thảo luận dân chủ và đi đến nhất trí cao. Ban điều hành thôn triển khai mọi công việc liên quan đến việc đổi mới diện mạo của thôn, nâng cao đời sống người dân đều được bà con các xóm biết đến và tích cực hưởng ứng. Cùng với sản xuất lúa có năng suất cao, nhiều mô hình phát triển kinh tế, kinh doanh dịch vụ, các trang trại, gia trại lúa- cá, vịt, gà, lợn hàng năm cho thu nhập trừ 100 triệu đồng đến 150 triệu đồng, đã giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động trong thôn. Nhờ đó, đời sống người dân Tả Phan được nâng lên đáng kể, thu nhập bình quân đầu người đạt 32 triệu đồng/năm, tỷ lện hộ nghèo giảm xuống mức thấp nhất của xã Duy Ninh, đạt 3,5%; nhà kiên cố, nhà cao tầng mỗi năm được xây dựng càng nhiều, 100% hộ gia đình có điện thắp sáng, có các phương tiện nghe nhìn, ăn ở văn minh hợp vệ sinh, đường làng ngõ xóm sạch sẽ, thoáng mát.

Một thoáng Tả Phan

Trong phong trào thực hiện mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, nhân dân Tả Phan luôn đoàn kết, chung sức chung lòng dựng xây.Bà con các xóm đã huy động sức người, sức của bê tông hóa 3 trục đường chính của thôn và tất cả các tuyến đường lối xóm. Bên cạnh đó, thôn còn cứng hóa rãnh nước trước nhà văn hóa thôn dài 283 m với số vốn trên 900 triệu đồng. Con em trong thôn sinh sống, công tác trên mọi miền Tổ quốc luôn hướng về cội nguồn, hướng về quê cha đất tổ,kẻ ít, người nhiều chung góp tiền của và tinh thần cùng với dân làng xây dựng các thiết chế văn hóa, cơ sở vật chất của thôn. Nổi bật nhất là thôn xây dựng công trình san lấp và xây kè bờ hồ. Sau khihọp dân nêu kế hoạch, phương án xây, được mọi người dân đồng tình, lãnh đạo thôn viết thư kêu gọi và được Hội đồng hương làng Tả Phan đang sinh sống, công tác trên mọi miền Tổ quốc nhiệt tình hỗ trợ. Với số tiền 1,6 tỷ đồng, thôn đã phát quang các cây, bụi rậm, đào đắp, mở rộng đường và hoàn thành xây kè bờ hồ kiên cố tạo thành khu vui chơi giải trí dài hơn 1.500m vừa thoáng, đẹp; nơi đây đã trở thành công viên của thôn. Bên cạnh đó, cùng với hỗ trợ của con em, nhân dân đã xây dựng hệ thống điện thắp sáng đường quê dài trên 5.300 m, với 96 bóng điện, tổng vốn đầu tư 60 triệu đồng; xây dựng chợ của thôn 57 triệu đồng; nâng cấp, sửa chữa nhà trẻ và lắp hệ thống truyền thanh trên 1 tỷ đồng. Ông Lê Tiến Dũng- 87 tuổi, rất khiêm tốn, chia sẻ “ Ở trong thôn, ai ai cũng có ý thức xây dựng thôn xóm. Việc gì thôn đưa ra bàn bạc, kêu gọi đều được người dân thảo luận dân chủ, đồng tình, hưởng ứng. Gia đình tôi cũng như các gia đình khác luôn sống thiện tâm, mình có gì, hỗ trợ thôn nấy. Mấy năm qua, thôn sửa chữa, nâng cấp nhà văn hóa, đổ bê tông sân nhà văn hóa, phát quang, mở rộng đường và xây kè ven bờ hồ trước làng, cứng hóa đường đi các lối xóm, xây dựng khu Lăng nghè đôi, Lăng cây bún, Lăng vô tự, cứu trợ lũ lụt, văn nghệ, mua sắm áo quần cho các đội bóng chuyền, cầu lông, khuyến học khuyến tài… vợ chồng, con cái tôi cùng nhiều gia đình khác chung sức hỗ trợ”. Tuy vợ chồng ông không muốn nói tổng số tiền hỗ trợ, nhưng qua tìm hiểu ở lãnh đạo thôn, mấy năm qua, gia đình ông Dũng đã hỗ trợ các công trình của thôn trên 300 triệu đồng.Không những là điểm sáng về xây dựng đời sống văn hóa, thôn Tả Phan cũng là điểm sáng về công tác an ninh trật tự, an toàn xã hội, trong thôn không có các tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc, lô đề, mê tính dị đoan.

Ông Trần Xuân Hợi- Trưởng thôn vui vẻ “Nói đến Tả Phan là nói đến người dân đoàn kết, tương thân tương ái, sống êm ấm hòa thuận, nhân dân tin tưởng tuyệt đối với Đảng. Cứ chiều chiều hàng ngày, trên các sân bóng chuyền, cầu lông, bóng hơi của thôn tấp nập người tập luyện, người động viên cổ vũ, vui chơi. Tối đến, các thành viên trong các gia đình hay các cụm dân cư lại hát karaoke vui nhộn. Hàng tháng, các xóm, các đoàn thể sôi nổi tập và giao lưu nghệ vui vầy, quên mất mệt nhọc sau những ngày lao động”.

Cùng với xã Duy Ninh, bộ mặt thôn Tả Phan ngày càng khởi sắc, đổi mới, phát triển. Tỷ lệ gia đình gia đình văn hóa luôn đạt trên 91%. Năm 2015, cán bộ, nhân dân thôn Tả Phan vinh dự được UBND tỉnh tặng Bằng khen vì đã có thành tích xây dựng đời sống văn hóa giai đoạn 2010- 2015. Năm 2017, thôn được Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tặng Bằng khen vì đã có thành tích xuất sắc trong cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa. Ngày 21/12/2018, Chủ tịch UBND huyện Quảng Ninh đã có quyết định công nhận thôn Tả Phan đạt danh hiệu “ Thôn văn hóa” 3 năm liên tục, giai đoạn 2016- 2018.

Thái Toản