Luật Bảo hiểm xã hội 2014 có hiệu lực từ ngày 1/1/2016, trong đó có nhiều quy định mới về bảo hiểm xã hội tự nguyện tạo điều kiện thuận lợi cho đối tượng tham gia, như bỏ quy định tuổi trần tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bỏ quy định mức thu nhập đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thấp nhất bằng mức lương cơ sở, thay vào đó là quy định mức thu nhập tháng do người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện lựa chọn, thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng. Theo đó, đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện có thể lựa chọn mức đóng phù hợp với khả năng tham gia của mình. Bên cạnh đó Luật cũng quy định người tham gia có thể lựa chọn những phương thức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện một cách linh hoạt như đóng theo tháng, đóng theo quý, đóng theo 6 tháng, đóng theo năm hoặc có thể đóng một lần cho nhiều năm về sau hoặc một lần cho những năm còn thiếu để hưởng chế độ bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Việc mở rộng phương thức đóng bảo hiểm xã hội cho người dân đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian công tác còn thiếu (không quá 10 năm), thì được đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện 1 lần để hưởng lương hưu, thời điểm hưởng lương hưu được tính từ ngày 1 tháng  sau liền kề tháng đóng đủ số tiền cho những năm còn thiếu.Đặc biệt, từ ngày 1 tháng 1 năm 2018, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện sẽ được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng bảo hiểm xã hội hàng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn. Cụ thể, hỗ trợ 30% đối với hộ nghèo; hỗ trợ 25% đối với hộ cận nghèo và 10% đối với các đối tượng khác.

Trong những năm qua, Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh đã phối hợp với Phòng khai thác và thu nợ Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Bình đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế nên số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện ngày càng tăng, nhiều người dân đã biết được lợi ích thiết thực của việc tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và xem đó là một phần tích góp tiết kiệm để sau hưởng tuổi già. Từ đầu năm 2018 đến nay, Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh phối hợp với Hội nông dân, Hội liên hiệp phụ nữ huyện và các xã Hải Ninh, Duy Ninh, Gia Ninh và Võ Ninh tổ chức 4 buổi tuyên truyền, đối thoại trực tiếp với người dân về chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế thu hút khoảng 800 người tham gia. Qua đó, tuyên truyền, vận động để người dân hiểu về chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước, từ đó tham gia đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Theo báo cáo của Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh, đến nay, toàn toàn huyện có 830 người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, trong đó chủ yếu là những người nông dân, lao động tự do. Ông Lê Văn Minh-Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh cho biết “Xác định việc giải thích cho người dân hiểu về chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế hộ gia đình của Đảng và Nhà nước là nhiệm vụ rất quan trọng, thời gian qua, Bảo hiểm xã hội huyện đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đối thoại với người dân về chính sách an sinh xã hội; từ đó người dân hiểu được tính ưu việt của loại hình bảo hiểm này và tích cực tham gia. Nét mới trong hoạt động tuyên truyền đối thoại của Bảo hiểm xã hội huyện và cùng với việc tư vấn bằng hình thức hỏi-đáp và giải thích về các chế độ chính sách đối với người dân, Bảo hiểm xã hội Quảng Ninh tiến hành cấp ngày tại chỗ số bảo hiểm xã hội tự nguyện cho các đối tượng tham gia, đảm bảo nhanh, gọn và được Bảo hiểm xã hội tỉnh đánh giá cao”.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, việc tuyên truyền, vận động người dân tham gia tại các buối tuyên truyền, Bảo hiểm cũng gặp một số khó khăn, nhiều người vẫn chưa hiểu hết ý nghĩa của chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện là một chính sách an sinh xã hội rất thiết thực với đời sống của những người hết tuổi lao động. Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện chủ yếu là người lao động tự do, làm nông, buôn bán nhỏ lẻ... thu nhập hàng tháng còn thấp, công việc bấp bênh, không ổn định, việc chi tiêu hàng ngày phải tính toán để đủ trang trải cuộc sống. Mặc dù người dân được lựa chọn mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện theo khả năng của mình nhưng mức đóng thấp nhất hiện nay bằng 22% mức chuẩn nghèo khu vực nông thôn (tức 154.000 đồng/tháng). Đối với người lao động tự do và lao động ở khu vực nông thôn trên địa bàn huyện, đây là số tiền không nhỏ. Tuy Nhà nước có chính sách hỗ trợ nhưng số tiền hỗ trợ hàng tháng cho đối tượng cũng không đáng kể và chưa tạo được động lực để người dân tích cực tham gia (mức hỗ trợ hàng tháng của đối tượng hộ nghèo là 46.200đông, hộ cận nghèo 30.800đồng, đối tượng còn lại là 15.400đồng). Bên cạnh đó, những người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện phải đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên mới được hưởng chế độ, việc phải tham gia thời gian khá dài khiến cho nhiều người dân không muốn đăng ký đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện. Ngoài ra, phạm vi quyền lợi được hưởng khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện còn ít hơn so với tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nên người dân cũng chưa mặn mà với việc tự nguyện tham gia bảo hiểm xã hội.

Để thu hút nhiều người lao động tự dao tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, phấn đấu đạt đến năm 2020 có khoảng 50% lực lượng lao động tham gia bảo hiểm xã hội theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong thời gian tới, Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền thông qua nhiều hình thức đa dạng, phong phú; kết hợp lồng ghép nội dung bảo hiểm xã hội tự nguyện với các buổi sinh hoạt của thôn, các hội, đoàn thể. Bảo hiểm xã hội huyện phối hợp chặt chẽ có hiệu quả với các cấp, các ngành trong công tác tuyên truyền chính sách pháp luật về bảo hiểm xã hội tự nguyện đến tất cả mọi người dân và có hình thức tuyên truyền phù hợp đến từng đối tượng để nâng cao nhận thức của Nhân dân về sự cần thiết tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. 

Bên cạnh đó, Bảo hiểm xã hội huyện sẽ tham mưu với Huyện ủy, HĐND, UBND huyện giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyệncho các địa phương; đồng thời tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho các nhân viên đại lý thu bảo hiểm xã hội tự nguyện; mở rộng và phát triển hệ thống đại lý thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại các xã, thị trấn và đại lý Bưu điện. Ngoài ra, Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh sẽ không ngừng kiện toàn bộ máy, nâng cao ý thức, trách nhiệm, phục vụ đối tượng tham gia và thụ hưởng bảo hiểm xã hội tự nguyện, tạo cho người dân sự tin tưởng vào lợi ích lâu dài của việc tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyệnđể họ tham gia ngày càng nhiều, góp phần bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn.

Ngọc Khang

Đài TT-TH Quảng Ninh