Bình chọn

0 người đã tham gia bình chọn

Bài chòi làng Thượng

Xem với cỡ chữ : A- A A+
Bài chòi là di sản chung của 9 tỉnh Trung Bộ trong đó có Quảng Bình. Đối với huyện Quảng Ninh cách đây khoảng 20 năm, cùng với cờ người, bài chòi được tổ chức vào dịp tết nguyên đán ở các làng Lệ Kỳ (Vĩnh Ninh), Quảng Xá (Tân Ninh), thôn Thượng (Võ Ninh), Lương Yến (Lương Ninh) và thị trấn Quán Hàu… Cùng với thời gian bài chòi ngày càng mai một dần. Hiện nay, bài chòi vẫn được tổ chức ở làng Quảng Xá và làng Thượng, nhưng chỉ có làng Thượng (Võ Ninh) là nời duy trì khá đều đặc loại hình nghệ thuật này vào mỗi dịp tết đến xuân về.

 

Bài chòi có hai hình thức chính đó là chơi bài chòi và trình diễn bài chòi. Bài chòi ở thôn Thượng thuộc hình thức đầu tiên, là thú chơi trong những ngày tết nhàn nhã của người dân ở đây, họ không coi trọng yếu tố trình diễn sân khấu, mà chỉ đơn thuần là một thú vui mang đậm nét truyền thống văn hóa, cố kết cộng đồng làng xã.

Có thể nói, đối với Nhân dân làng Thượng, bài chòi là đặc sản tinh thần ngày tết, là nét văn hoá dân gian đặc sắc đã trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu đối với người dân.

Cũng như nhiều địa phương khác, bài chọi làng Thượng mở hội bài chòi vào dịp tết nguyên đán với 11 chòi. Nguyên liệu để dựng chòi chủ yếu là tre, luồng và lá rười để thưng che và lợp mái. Những ngày giáp tết, Ban công tác mặt trận thôn đã huy động nhân lực để dựng chòi. Các chòi được bố trí khá hợp lý với mỗi bên 5 chòi và một chòi quản trò ở giữa. Người chơi ngồi trong các chòi tre lợp lá rười. Mỗi hội bài chòi được chia thành 9 ván, mỗi ván người chơi phải đánh hết 3 quân bài. Kết thúc mỗi ván, nếu chòi nào ăn đủ cả ba cặp quân bài trước thì hô “tới…tới….tới” và được tặng cờ, thưởng tiền. “Đi bài” là một người cầm ống tre đựng những quân bài xóc xóc, đi quanh những chiếc chòi và hô bài bằng những câu hát dân ca có từ trùng với tên con bài. Trong chòi, ai đang cầm trên tay con bài vừa rao thì báo hiệu cho người chủ trò biết. Ví dụ như người quản trò hô “Tôi hô con cờ ra; cờ ra là con mấy, con mấy nó về đây, con năm nó về đây, con năm nó về đây. Một nông tằm là năm nông kén, một nông kén là chín nén tơ. Đó là con Xơ, đó là con Xơ…”

Xuân đến tết về, người dân làng Thượng khai hội đón mừng năm mới từ những ngày cuối tháng Chạp với chủ đề “Vui Xuân chơi hội bài chòi. Đón mừng năm mới người người thi đua”. Đường làng ngõ xóm sạch sẽ, việc cấy trồng trong vườn ngoài ruộng tươm tất, cũng là lúc những chòi tre được dựng lên đón hội bài chòi. Để giữ vui, mỗi lần mở hội, xã Võ Ninh đều có sự hỗ trợ cho Ban tổ chức, ít nhất trong khâu dựng chòi. Sự hỗ trợ này cũng là thông điệp để Ban tổ chức không vì áp lực tiền bạc mà rút ngắn các ván chơi, bỏ qua cái thú vị của lối hát hò, diễn xướng trong bài chòi là gọi tên mỗi con bài bằng các câu hát dân ca. Trong những ngày mở hội Nhân dân Võ Ninh và một số vùng lân cận đến xem và chờ đến lượt để được chời bài chòi. Họ chơi không phải vì sự hơn thua mà là để hoài niệm về những ngày xưa cũ.

Ông Lê Văn Thất-Bí thư chi bộ-Trưởng Ban công tác mặt trận thôn Thượng cũng là người đứng ra tổ chức hội bài chòi ngẫu hứng: "Ra đi mạ có dặn rồi/ Khi mô em khóc thì đưa qua bác bôồng (bồng)!" (là con Bồng);  "Trách duyên trách số trách phận của mình/ Răng không thành đôi bạn, chao ôi cái số chi mình mà xác xơ!" (là con Xơ)…  

Hỏi chuyện bài chòi, ông Thất phấn khởi: “Nhiều năm trở lại đây, cứ dịp tết, tôi lại cùng mọi người trong thôn chuẩn bị làm chòi để khai hội. Mệt thì có mệt, nhưng cũng rất vui vì trò chơi lúc nào cũng hấp dẫn được đông người tham gia và quan trọng nữa, đó là việc làm  ý nghĩa nhằm tạo sân chơi bỗ ích, lành mạnh cho Nhân dân và góp phần gìn giữ vẻ đẹp của trò chơi dân gian này”.

Ngọc Khang-Hồng Nhung

Các tin khác