Dân quân tự vệ là lực lượng vũ trang quần chúng, không thoát ly sản xuất, công tác; là một bộ phận của lực lượng vũ trang Nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam; là lực lượng chiến lược của chiến tranh Nhân dân, quốc phòng toàn dân, làm nòng cốt bảo vệ Tổ quốc ở địa phương cơ sở.

Cùng với lực lượng dân quân tự vệ trong cả nước và trong toàn tỉnh, dân quân tự vệ huyện Quảng Ninh ra đời trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Ngày từ khi quân Pháp đặt chân lên mảnh đất Quảng Ninh chúng đã bị dân quân tự vệ phối hợp với bộ đội địa phương phục kích chặn đánh, từng bước tiêu hao sinh lực địch. Trong 9 năm trường kỳ gian khổ, dân quân tự vệ Quảng Ninh cùng với bộ đội địa phương đã tổ chức hàng trăm trận đánh, tiêu diện hàng ngàn tên địch, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của chúng.

Phân đội dân quân gái Võ Ninh. (Ảnh: Tư liệu)

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lực lượng dân quân du kích huyện Quảng Ninh đoàn kết, sát cánh với các lực lượng bộ đội địa phương thực hiện phương châm “Xe chưa qua nhà không tiếc, đường chưa xong không tiếc máu, tiếc công”, bám đường thông xe, bám hố bom sản xuất, bám địch mà đánh. Các trung đội dân quân 12 ly 7, 14 ly 5 của các xã được thành lập để cùng với các lực lượng bộ binh, cao xạ ngày đêm đánh địch bảo vệ các bến phá và các mục tiêu, huyết mạch giao thông quan trọng. Quân và dân Quảng Ninh đã huy động hàng triệu ngày công san lấp hàng triệu mét khối đất, đá, vận chuyển hàng ngày tấn hàng hóa, khí tài đạn dược; nhân dân Quảng Ninh đã tự tháo dỡ trên 2.100 ngôi nhà để phục vụ thông cầu, thông đường; tổ chức phá hủy hàng ngày quả bom từ trường nổ chậm vv… Tiêu biểu như lực lượng dân quân gái Võ Ninh-Nữ dân quân đầu tiên của Quân khu IV bắn rơi máy bay được Bác Hồ gửi thư khen; Anh hùng liệt sỹ Hà Văn Cách ở xã Vĩnh Ninh tháo gỡ 50 quả bom từ trường nổ chậm. Liệt sỹ Nguyễn Xảo ở xã Võ Ninh lái ca nô cao tốc kích nổ 100 quả thủy lôi trở thành bất tử.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lực lượng dân quân du kích huyện Quảng Ninh đã trực tiếp bắn rơi 25 máy bay. Đặc biệt ngày 3/8/1968 dân quân Quảng Ninh phối hợp với Trung đoàn 214 bắn rơi chiếc máy bay thứ 500; ngày 1/12/1972, cụm dân quân trực chiến Long Đại cùng với Trung đoàn 214 tiếp tục bắn rơi chiếc máy bay thứ 700 vv…Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, huyện Quảng Ninh có trên 12.000 chiến sỹ dân quân du kích được tặng huân, huy chương các loại.

Đất nước thống nhất, cả nước đi lên xã hội chủ nghĩa, lực lượng dân quân tự vệ huyện Quảng Ninh tiếp tục giữ vai trò nồng cốt trong thực hiện nhiệm vụ rà phá bom mìm, khai hoang phục hóa, kiến thiết nông thôn, đồng ruộng. Hàng ngàn dân quân ngày đêm lao động hăng say trên các công trình thủy lợi như Cẩm Ly, phá Hạc Hải, Điều Gà vv…

Trung tá Nguyễn Văn Hiếu, Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy Quân sự huyện Quảng Ninh cho biết: “Hiện nay, lực lượng dân quân tự vệ huyện Quảng Ninh được xây dựng theo hướng tin, gọn; các xã, thị trấn, các đơn vị, xí nghiệp lớn biến chế trung đội dân quân làm nòng cốt; các đơn vị vừa và nhỏ được xây dựng theo quy mô tiểu đội. Toàn huyện 14 trung đội dân quân cơ động của các xã, thị trấn; 1 trung đội dân quân cơ động huyện, 1 tiểu đội dân quân biển vv...

Lực lượng dân quân tự vệ tham gia lễ ra quân huấn luyện năm 2025

Dưới sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp, lực lượng dân quân tự vệ huyện đã được tăng cường, củng cố, kiện toàn tổ chức, biên chế tinh gọn và không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp, việc xây dựng lực lượng dân quân tự vệ gắn liền với xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Lực lượng dân quân tự vệ các xã, thị trấn đã tập trung vào nhiệm vụ chiến đấu, bảo vệ trị an ở cơ sở, góp phần làm thất bại âm mưu thủ đoạn “Diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đỗ của các thế lực thù địch chống phá cách mạng nước ta”.

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, dân quân tự vệ đã cùng với lực lượng vũ trang huyện vừa tham gia khắc phục hậu quả chiến tranh, lao động sản xuất, xây dựng quê hương ngày càng phát triển giàu mạnh.

Tham quan các mô hình học cụ phục vụ huấn luyện

Kỷ niệm 90 năm ngày truyền thống dân quân tự vệ  (28/3/1935-28/3/2025) là dịp để cán bộ chiến sỹ lực lượng dân quân tự vệ nói chung và ở huyện Quảng Ninh nói riêng phát huy truyền thống vẻ vang và phẩm chất tốt đẹp, nêu cao tinh thần cảnh giác, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng hiện nay, xứng đáng với lòng tin cậy của Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân trong huyện.

Ng. Khang