Có những địa danh không chỉ được ghi dấu trên bản đồ, mà còn được khắc sâu trong ký ức của cả một dân tộc. Có những không gian dù thời gian trôi qua bao nhiêu năm vẫn luôn mang một sức sống đặc biệt, mỗi lần nhắc đến lại khơi dậy trong lòng người Việt Nam niềm tự hào, xúc động và biết ơn. Quảng trường Ba Đình chính là một nơi như thế.

Mỗi khi tháng Tám về, trong không khí thiêng liêng của mùa thu lịch sử, mỗi người Việt Nam lại nhớ về mùa Thu năm 1945 – mùa Thu của độc lập, tự do; nhớ về những ngày tháng nhân dân cả nước nhất tề đứng lên giành chính quyền; và đặc biệt nhớ về Quảng trường Ba Đình ngày 2 tháng 9 năm 1945, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trịnh trọng đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc.

Quảng trường Ba Đình – nơi hội tụ của lịch sử và khát vọng độc lập: Nhìn lại lịch sử dân tộc, chúng ta càng thấm thía giá trị của ngày 2 tháng 9 năm 1945.

Trước đó, đất nước ta đã trải qua gần một thế kỷ dưới ách thống trị của thực dân, nhân dân phải chịu biết bao đau thương, mất mát. Biết bao thế hệ người Việt Nam đã đứng lên đấu tranh giành độc lập, từ những cuộc khởi nghĩa của các bậc tiền nhân đến các phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX. Nhưng con đường cứu nước vẫn chưa tìm được một hướng đi phù hợp.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Ái Quốc – Chủ tịch Hồ Chí Minh – đã tìm ra con đường cứu nước đúng đắn, gắn độc lập dân tộc với quyền tự quyết và hạnh phúc của nhân dân. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sức mạnh của toàn dân tộc được tập hợp, hun đúc và phát triển, để rồi làm nên Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và trong những ngày lịch sử ấy, Ba Đình trở thành nơi hội tụ của lòng dân.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, hàng chục vạn đồng bào từ khắp nơi tập trung về khu vực Ba Đình. Những dòng người mang theo niềm vui, niềm tin và khát vọng về một tương lai mới của đất nước. Không khí của Hà Nội ngày hôm ấy hẳn phải thiêng liêng biết bao!

Giữa biển người ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất hiện. Người đọc Tuyên ngôn Độc lập, mở đầu bằng những tư tưởng lớn lao về quyền con người, quyền dân tộc và quyền được sống trong tự do của mỗi quốc gia. Những lời tuyên bố đanh thép, hùng hồn và đầy chính nghĩa ấy đã khẳng định trước quốc dân đồng bào và toàn thế giới rằng: Nước Việt Nam đã trở thành một nước độc lập. Đó không chỉ là một lời tuyên bố. Đó là tiếng nói của cả một dân tộc đã vùng lên sau hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; là kết tinh của biết bao máu xương, hy sinh của các thế hệ cha ông; là sự khẳng định ý chí không gì lay chuyển nổi của dân tộc Việt Nam: không cam chịu mất nước, không chấp nhận làm nô lệ, quyết tâm giành và giữ lấy độc lập, tự do. Bởi vậy, Quảng trường Ba Đình từ thời khắc ấy đã trở thành một biểu tượng bất tử của lịch sử dân tộc.

Nhớ về Ba Đình là nhớ về Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nhắc đến Quảng trường Ba Đình, trong tâm thức mỗi người Việt Nam không thể không nhớ đến Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.

Hình ảnh Bác Hồ đứng trước đồng bào trong ngày 2 tháng 9 năm 1945 đã trở thành một hình ảnh lịch sử thiêng liêng. Người đại diện cho một dân tộc vừa giành được độc lập, đồng thời cũng đại diện cho khát vọng hòa bình, tự do và quyền sống của những dân tộc bị áp bức trên thế giới.

Có lẽ điều khiến chúng ta xúc động nhất chính là câu hỏi giản dị mà Người đặt ra sau khi đọc một đoạn trong Tuyên ngôn Độc lập “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” Một câu hỏi rất đỗi bình dị, nhưng lại chứa đựng biết bao tình cảm. Đó là hình ảnh một vị lãnh tụ không đứng cách xa nhân dân, mà hòa mình vào nhân dân; không xem mình là người đứng trên dân, mà là người phục vụ nhân dân. Từ Quảng trường Ba Đình, Người đã nói với quốc dân đồng bào bằng tất cả niềm tin, trách nhiệm và tình yêu đối với đất nước.

Hơn tám mươi năm đã trôi qua, nhưng mỗi khi nghe lại những lời trong Tuyên ngôn Độc lập, chúng ta vẫn cảm nhận được âm hưởng của một thời đại mới – thời đại của độc lập dân tộc và quyền làm chủ của nhân dân.

Quảng trường Ba Đình vì thế không chỉ là nơi ghi dấu một sự kiện lịch sử. Đó còn là nơi lưu giữ hình ảnh về tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh: gần dân, trọng dân, tin dân và hết lòng vì dân.

Từ mùa Thu độc lập đến những chặng đường vẻ vang của dân tộc: Sau ngày 2 tháng 9 năm 1945, đất nước bước vào một hành trình đầy gian nan nhưng cũng vô cùng vẻ vang.

Độc lập vừa giành được đã đứng trước muôn vàn thử thách. Dân tộc Việt Nam lại phải trải qua những cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ để bảo vệ nền độc lập non trẻ. Biết bao người con ưu tú của đất nước đã lên đường chiến đấu. Biết bao gia đình đã tiễn người thân ra trận và có những người mãi mãi không trở về.

Từ Điện Biên Phủ đến Đại thắng mùa Xuân năm 1975, từ những năm tháng gian khổ của chiến tranh đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời bình, dân tộc Việt Nam đã đi qua một chặng đường lịch sử đầy thử thách.

Trong mỗi bước đi ấy, hình ảnh Quảng trường Ba Đình và lời Tuyên ngôn Độc lập năm xưa vẫn như một ngọn lửa soi đường. Độc lập không phải là điểm kết thúc. Độc lập là điểm khởi đầu cho hành trình xây dựng một đất nước hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, giàu mạnh và văn minh.

Chính vì vậy, nhớ về ngày 2 tháng 9 năm 1945 không chỉ là nhớ về quá khứ. Đó còn là dịp để mỗi chúng ta suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với hiện tại và tương lai.

Quảng trường Ba Đình trong trái tim thế hệ hôm nay: Ngày nay, đất nước đã có những đổi thay to lớn. Từ một quốc gia nghèo nàn, chịu nhiều hậu quả của chiến tranh, Việt Nam đã từng bước vươn lên, đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân. Mỗi con đường, mỗi công trình, mỗi thành tựu hôm nay đều có bóng dáng của biết bao thế hệ đã hy sinh và cống hiến.

Đứng trước Quảng trường Ba Đình hôm nay, chúng ta có thể cảm nhận rõ hơn giá trị của hai chữ “độc lập”. Đó là được sống trong hòa bình. Là được học tập, lao động và lựa chọn tương lai. Là được cất lên tiếng nói của mình trong cộng đồng. Là được tự hào khi mang trong mình dòng máu Việt Nam và quan trọng hơn, độc lập còn là trách nhiệm của mỗi người trong việc giữ gìn những thành quả mà cha ông đã phải đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, nước mắt và máu xương.

Đối với thế hệ trẻ, nhớ về Quảng trường Ba Đình không thể chỉ dừng lại ở niềm xúc động hay tự hào. Niềm tự hào ấy phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể: học tập tốt hơn, lao động trách nhiệm hơn, sống có lý tưởng hơn, tuân thủ pháp luật, có ý thức xây dựng cộng đồng và sẵn sàng cống hiến cho quê hương, đất nước.

Trong thời đại chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, lòng yêu nước của thế hệ hôm nay có thể được thể hiện bằng rất nhiều cách: làm chủ khoa học - công nghệ; nâng cao năng suất lao động; xây dựng nền hành chính phục vụ nhân dân; bảo vệ môi trường; giữ gìn bản sắc văn hóa; đấu tranh với thông tin sai lệch; xây dựng xã hội kỷ cương, văn minh và nhân ái. Đó cũng chính là cách chúng ta tiếp nối tinh thần của mùa Thu độc lập.

Ba Đình – biểu tượng của niềm tin và trách nhiệm: Mỗi lần nghĩ về Quảng trường Ba Đình, tôi không chỉ nghĩ đến một địa danh lịch sử. Tôi nghĩ đến một lời thề với Tổ quốc. Lời thề ấy được viết bằng máu của những người đã ngã xuống. Được viết bằng những năm tháng hy sinh của các mẹ, các chị nơi hậu phương. Được viết bằng tuổi thanh xuân của những người lính đã gửi lại nơi chiến trường và hôm nay lời thề ấy được trao lại cho thế hệ chúng ta.

Chúng ta có may mắn được sống trong hòa bình. Nhưng hòa bình không tự nhiên mà có. Độc lập cũng không phải là điều bất biến nếu mỗi thế hệ không biết trân trọng, gìn giữ và xây dựng. Bởi vậy, yêu nước trong thời bình trước hết là sống có trách nhiệm với đất nước là làm tốt công việc của mình, là tận tụy phục vụ nhân dân, là giữ gìn sự đoàn kết trong cộng đồng. là thượng tôn pháp luật, là biết trân trọng lịch sử và truyền thống, là không ngừng học hỏi để góp phần đưa đất nước tiến lên.

Mỗi người, dù ở vị trí nào, nếu làm tốt phần việc của mình thì đều đang góp một viên gạch xây dựng Tổ quốc. Từ Quảng trường Ba Đình năm 1945 đến Việt Nam hôm nay là một hành trình dài hơn tám thập kỷ. Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều cơ hội và thách thức. Đất nước cần một thế hệ có bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm và khát vọng vươn lên để xây dựn kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đó chính là điều mà những người đã làm nên mùa Thu năm 1945 gửi gắm cho chúng ta.

81 năm đã trôi qua kể từ ngày 2 tháng 9 năm 1945. Thời gian có thể làm thay đổi cảnh vật, làm những thế hệ chứng nhân lịch sử dần đi xa, nhưng không thể làm phai mờ giá trị của một ngày đã trở thành mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Quảng trường Ba Đình hôm nay vẫn hiện hữu giữa lòng Thủ đô; mỗi sáng, lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió, mỗi ngày, dòng người qua lại trước quảng trường và mỗi dịp Quốc khánh, hàng triệu trái tim Việt Nam lại cùng hướng về nơi đây với một niềm xúc động và tự hào. Dù chúng ta đang ở đâu, làm công việc gì, thuộc thế hệ nào, trong sâu thẳm mỗi người Việt Nam đều có một “Quảng trường Ba Đình” của riêng mình – đó là nơi lưu giữ ký ức về cội nguồn, về độc lập, tự do và về trách nhiệm đối với non sông; nhớ về Ba Đình là nhớ về mùa Thu năm ấy; nhớ về Bác Hồ, nhớ về những người đã hy sinh cho Tổ quốc,n hớ về giá trị thiêng liêng của độc lập, tự do và cũng là để tự nhắc mình phải sống, làm việc và cống hiến xứng đáng hơn.

Trong ngày Quốc khánh hôm nay, trước lá cờ Tổ quốc thiêng liêng, chúng ta có quyền tự hào về chặng đường mà dân tộc đã đi qua; đồng thời càng phải ý thức sâu sắc hơn trách nhiệm của mình đối với tương lai đất nước. Quảng trường Ba Đình vẫn đó, lời Tuyên ngôn Độc lập vẫn vang vọng; khát vọng xây dựng một Việt Nam hòa bình, độc lập, phồn vinh, hạnh phúc, vững bước tiến lên vẫn đang được tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Đó chính là ý nghĩa sâu sắc nhất của việc nhớ về Quảng trường Ba Đình lịch sử trong ngày Quốc khánh 2 tháng 9 – để tự hào về quá khứ, trân trọng hiện tại và cùng nhau viết tiếp những trang sử mới của dân tộc Việt Nam.

Đức Phùng