Quảng Trị hôm nay đang đứng trước thời cơ và vận hội mới để vươn lên trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực miền Trung; không chỉ là sự mở rộng về không gian, dư địa phát triển, sự cộng hưởng về quy mô, tiềm năng, lợi thế so sánh sau sáp nhập, mà còn là từ định hướng chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây” do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong chuyến thăm và làm việc với tỉnh ngày 29/4/2026. Quảng Trị được định vị trong không gian phát triển mới, mở ra cơ hội phát triển nhanh, bền vững, vươn tầm khu vực và quốc tế.

Nội hàm của chiến lược "Vươn đông, toả tây"

“Vươn Đông, tỏa Tây” như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là một tư duy phát triển mới mang tầm chiến lược quốc gia, không chỉ đối với Quảng Trị mà còn đối với sự phát triển lâu dài của đất nước.

“Vươn Đông, toả Tây” là hai thành tố tạo nên một cấu trúc phát triển thống nhất: Lấy biển làm động lực, lấy nội địa làm không gian lan tỏa, lấy liên kết vùng và hợp tác khu vực làm nền tảng để mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh. "vươn Đông" được hiểu là tập trung phát triển không gian biển, xem biển không chỉ là không gian sinh tồn mà còn là nguồn lực phát triển, là cửa ngõ kết nối Việt Nam với các nền kinh tế toàn cầu. Đồng thời, tập trung phát triển kinh tế biển, cảng biển nước sâu, logistics hàng hải, công nghiệp ven biển và năng lượng sạch để hội nhập sâu rộng quốc tế. "Tỏa Tây" là lấy đất liền làm không gian lan tỏa và xây dựng chiều sâu hội nhập, xác định phía Tây là vùng tích tụ các nguồn lực về đất đai, năng lượng, tài nguyên rừng, khoáng sản…; là cầu nối giữa Việt Nam với Lào, Đông Bắc Thái Lan, tiểu vùng Mê Kông và lục địa Đông Nam Á, là không gian để lan tỏa các động lực tăng trưởng từ biển vào nội địa, biên giới, tạo thêm dư địa phát triển, đồng thời tăng cường quốc phòng, an ninh và hợp tác quốc tế.

Vị trí của Quảng Trị trong chiến lược “Vươn Đông, tỏa Tây”

Quảng Trị là một trong những địa phương hội tụ đầy đủ nhất các điều kiện để góp phần hiện thực hóa chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây”.

Ở phía Đông, Quảng Trị sở hữu gần 200km bờ biển với không gian biển rộng lớn và đặc khu Cồn Cỏ, 2 cảng biển nước sâu Mỹ Thủy và Hòn La, 2 cảng hàng không Đồng Hới và Quảng Trị, cùng hệ thống các khu kinh tế ven biển, trọng điểm là Khu kinh tế Đông Nam, Khu kinh tế Hòn La.

Ở phía Tây, Quảng Trị có hơn 400km đường biên giới và 3 cửa khẩu quốc tế Cha Lo, Lao Bảo, La Lay, kết nối trực tiếp với Lào, Đông Bắc Thái Lan và tiểu vùng Mê Kông.

Quảng Trị nằm tại điểm giao thoa giữa trục phát triển Bắc-Nam; là tỉnh đầu cầu phía Việt Nam trên Hành lang Kinh tế Đông-Tây với 3 hành lang giao thông xuyên Á chiến lược là Quốc lộ 15D, Quốc lộ 9 và Quốc lộ 12A, là khu vực có điều kiện địa hình thuận lợi bậc nhất và ngắn nhất để kết nối Biển Đông với không gian lục địa Đông Nam Á. Vị trí này tạo cho Quảng Trị vai trò vừa là cửa ngõ ra biển của các quốc gia và vùng lãnh thổ không giáp biển trong tiểu vùng Mê Kông, vừa là đầu mối kết nối giữa không gian kinh tế biển với không gian kinh tế lục địa của khu vực.

Nếu Biển Đông là không gian mở ra thế giới, thì Quảng Trị chính là một trong những điểm kết nối ngắn nhất và thuận lợi nhất giữa Biển Đông với không gian lục địa Đông Nam Á trong chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây”.

Những vấn đề cần tập trung chỉ đạo triển khai để Quảng Trị "Vươn Đông, toả Tây"

Vươn đông" và "Tỏa tây" không phải là hai chiến lược độc lập, mà là sự cộng hưởng phát triển hoàn chỉnh mang tính tuần hoàn. Nếu nhìn ở góc độ kinh tế, phễu thu hút hàng hóa từ các nước tiểu vùng sông Mê Kông ở "phía Tây" sẽ được chuyển hóa, nâng cao giá trị và xuất khẩu qua các cảng biển nước sâu "phía Đông". Ngược lại, nguồn lực tài chính, công nghệ và dịch vụ hiện đại từ "phía Đông" sẽ được truyền dẫn ngược lại, kích hoạt sự phát triển của khu vực "phía Tây". Trong bức tranh tổng thể đó, "vươn Đông", "tỏa Tây" tập trung vào những định hướng trọng tâm sau:

Đối với trục phát triển phía Đông, tập trung phát triển không gian biển và đồng bằng ven biển trở thành cực tăng trưởng động lực. Trọng tâm là xây dựng hệ thống cảng biển nước sâu gồm cảng Mỹ Thủy và cảng Hòn La; phát triển các khu kinh tế ven biển như Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị và Khu kinh tế Hòn La; phát triển các khu công nghiệp gắn với cảng biển và trục giao thông quốc lộ 1A, trung tâm năng lượng (điện gió ven bờ và ngoài khơi), công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics và dịch vụ cảng biển. Đồng thời, tập trung xây dựng đặc khu Cồn Cỏ theo định hướng “mạnh về kinh tế, vững về quốc phòng-an ninh”, trở thành trung tâm du lịch biển đảo, dịch vụ hậu cần nghề cá và điểm tựa bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Phát triển du lịch biển: Cửa Việt, Cửa Tùng, Nhật Lệ, Vũng Chùa.

Đối với trục phát triển phía Tây, xác định khu vực biên giới là không gian phát triển chiến lược mới. Trọng tâm là phát triển các Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế La Lay và Cha Lo, Khu thương mại xuyên biên giới Lao Bảo - Densavan; phát triển kinh tế mậu biên, logistics quốc tế, kinh tế rừng, công nghiệp chế biến lâm sản, khai thác và chế biến khoáng sản hợp lý; đồng thời bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc vùng biên giới. Đây sẽ là khu vực kết nối trực tiếp với Lào, Đông Bắc Thái Lan và các nước tiểu vùng Mê Kông mở rộng, tạo động lực lan tỏa phát triển từ biển vào nội địa và từ nội địa ra biển.

Để vận hành trơn tru cỗ máy cộng hưởng này, tỉnh đã rà soát và điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 dựa trên mô hình tổ chức không gian: "Ba hành lang - Bảy cực tăng trưởng - Hai phân vùng phát triển" thể hiện tầm nhìn dài hạn đến năm 2050, tích hợp được thế mạnh của hai địa phương (Quảng Trị, Quảng Bình cũ), phân bổ không gian phát triển khoa học, lấy trục Đông - Tây làm xương sống, phát huy tối đa vai trò hạt nhân điều phối, kết nối thông suốt mọi nguồn lực của Trung tâm hành chính tỉnh lỵ.

Để kết nối hiệu quả 2 không gian phát triển này, Quảng Trị cần tập trung đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược; trong đó, Quốc lộ 15D được xác định là tuyến động mạch kết nối trực tiếp Cửa khẩu quốc tế La Lay với cảng biển nước sâu Mỹ Thủy; cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo sẽ mở ra hành lang vận tải tốc độ cao từ biên giới đến biển trên tuyến quốc lộ 9: kết nối từ cầu Hữu Nghị II, đặc khu Kinh tế Savan - Seno của Lào và cảng Mỹ Thuỷ; Quốc lộ 12A sẽ được nâng cấp để kết nối khu vực Cha Lo với cảng Hòn La và hệ thống logistics ven biển; cùng với sân bay Quảng Trị được đưa vào vận hành, nâng cấp sân bay Đồng Hới sẽ tạo thành hệ thống cửa ngõ hàng không quan trọng phục vụ phát triển kinh tế của toàn vùng.

Song song với phát triển hạ tầng, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong các lĩnh vực năng lượng, công nghiệp, logistics, hạ tầng và dịch vụ chất lượng cao.

Phát triển kinh tế phải gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền biển đảo và biên giới quốc gia; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại, bảo đảm phát triển nhanh nhưng bền vững.

Quảng Trị đang cần một diễn đàn trí tuệ có tầm vóc, nơi hội tụ các chuyên gia, nhà khoa học và các nhà hoạch định chính sách hàng đầu nhằm hiến kế, bóc tách sâu sắc nội hàm kinh tế của hai trục phát triển. Trục hướng Đông sẽ là xung lực phát triển kinh tế biển, cảng nước sâu (Mỹ Thủy, Hòn La), năng lượng sạch và logistics. Trục tỏa Tây sẽ lan tỏa động lực vào nội địa thông qua các cửa khẩu quốc tế (Lao Bảo, La Lay, Cha Lo), kết nối toàn diện với hành lang kinh tế khu vực ASEAN để chuyển hóa tiềm năng thành động lực, lợi thế thành giá trị phát triển để thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh đã đề ra, đóng góp ngày càng thiết thực vào sự phát triển chung của đất nước.

Đức Phùng – Nguồn Ban TG - DV Quảng Trị.