Triển khai thực hiện Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” OCOP trong điều kiện nền kinh tế huyện nhà còn gặp nhiều khó khăn, thách thức, những được sự quan tâm tập trung chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, sự nổ lực của các cấp các ngành và các chủ thể tham gia, đến nay, chương trình mỗi xã một sản phẩm OCOP của huyện Quảng Ninh đã thực sự là động lực quan trọng cho phát triển kinh tế khu vực nông thôn, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ và được người dân tích cực đón nhận.

Để triển khai thực hiện chương trình, UBND huyện đã ban hành kế hoạch về triển khai thực hiện đề án “Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) huyện Quảng Ninh giai đoạn 2019-2020” chỉ đạo các xã, thị trấn, các cơ sở sản xuất rà soát, đăng ký kế hoạch, lộ trình thực hiện các giải phẩm OCOP. Đồng thời kiện toàn Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, bổ sung chức năng, nhiệm vụ chỉ đạo thực hiện đề án “Mỗi xã một sản phẩm” cho Ban chỉ đạo; bố trí cán bộ phụ trách triển khai thực hiện chương trình OCOP từ huyện đến các xã, thị trấn. Cùng với đó, huyện đã thành lập Hội đồng đánh giá và xếp hạng sản phẩm, thực hiện đề án “Mỗi xã một sản phẩm”. UBND huyện cũng đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện theo chu trình OCOP. Công tác tuyên truyền cũng được huyện chú trọng, bằng việc chỉ đạo Đài Truyền thanh-Truyền hình huyện, Trang thông tin điện tử và các cấp, các ngành, mặt trận đoàn thể đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ  biến đến chủ thể sản xuất nắm rõ quy trình, chủ động tham gia đăng ký chương trình.  Phòng nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện, tổ chức cấp phát tờ rời, tờ gấp; tổ chức 13 lớp tập huấn cho cán bộ phụ trách nông thôn mới, trong đó lồng ghép các nội dung về chương trình mỗi xã một sản phẩm.

Ông Nguyễn Ngọc Thụ, Phó chủ tịch UBND huyện, Chủ tịch Hội đồng đánh giá và xếp hạng sản phẩm OCOP huyện Quảng Ninh cho biết “Qua khảo sát, đánh giá, toàn huyện có 25 sảm phẩm, nhóm sản phẩm thế mạnh thuộc 4 nhóm sản phẩm có khả năng tham gia chương trình OCOP. Trong đó có 20 sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm gồm: khoai deo và các loại hải sản khô Hải Ninh, mật ong Trường Xuân, gao Vĩnh Tuy (Vĩnh Ninh), thịt thỏ Vạn Ninh, nấm Hiền Ninh, dưa hấu Hàm Ninh...; 1 sản phẩm nhóm đồ uống là rượu Võ Xá (Võ Ninh); 3 sản phẩm nhóm thảo dược gồm tin dầu sả Trường Xuân, tinh bột nghệ Long Giang Thịnh xã Vĩnh Ninh, tinh bột sắn dây xã Duy Ninh và 1 sản phẩm nhóm lưu niệm là trầm hương mỹ nghệ xã Võ Ninh.

Trên cơ sở đăng ký sản phẩm của các chủ thể, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện cùng với đơn vị tư vấn khảo sản 9 cơ sở, đánh giá sơ bộ về khả năng hoàn thiện hỗ sơ sản phẩm, đồng thời hướng dẫn các chủ thể sản xuất xác định công việc để hoàn thiện sản phẩm, lập hồ sơ nhằm nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn hóa sản phẩm. UBND huyện cũng đã tổ chức đánh giá, phận hạng sản phẩm OCOP cấp huyện. Kết quả có 7 sản phẩm được đánh giá chấm điểm khách quan, làm cơ sở phân hạng sản phẩm; trong đó có 5 sản phẩm trên 50 điểm đạt 3 sao cấp huyện và được tham gia đánh giá, phân hạng cấp tỉnh; 2 sản phẩm có tổng điểm từ 40-49 điểm đạt chuẩn 2 sao cấp huyện gồm mật ong Trường Xuân và trà nấm linh chi Hợp tác xã Bắc Tiến, xã Hiền Ninh. Và tại hội nghị đánh, giá phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh, 5 sản phẩm của huyện Quảng Ninh được tỉnh đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 3 sao gồm cá bờm trắng, tôm khô của Hợp tác xã Vương Đoàn xã Hải Ninh; thịt thỏ ruby của Hợp tác xã Hưng Phát, xã Vạn Ninh; khoai deo Như Mận và nước mắm cá Xuân Hồng, xã Hải Ninh”.

Điều đáng ghi nhận là Quảng Ninh đã bước đầu thực hiện được các liên kết theo chuỗi giá trị với các sản phẩm đã có. Huyện đã chọn 4 sản phẩm để thực hiện gồm gạo Vĩnh Tuy, mật ong Trường Xuân, khoai deo Hải Ninh và dưa hấu Hàm Ninh. Ông Đỗ Mười, Phó chủ tịch UBND xã Vĩnh Ninh cho biết “Chuỗi giá trị gạo Vĩnh Tuy, có quy mô thực hiện 60 ha, sản xuất trong 3 vụ, từ vụ đông xuân 2018-2019, kinh phí hỗ trợ hơn 500 triệu đồng, sản lượng tiêu thụ thông qua ký kết là 210 tấn. Đến nay, kinh phí hỗ trợ đã giải ngân được trên 181 triệu đồng; sau 2 vụ sản xuất, sản lượng gạo được tiêu thụ đạt thấp, chỉ khoảng 2 tấn, với giá 14 triệu đồng/tấn”.

Ông Phạm Văn Quang, Chủ tịch UBND xã Trường Xuân cho biết “Đối với chuỗi giá trị mật ong Trường Xuân, quy mô 400 đàn, thực hiện trong 25 tháng, kinh phí hỗ trợ trên 556 triệu đồng. Đến nay, cơ bản các nội dung phê duyệt đã được thực hiện, đàn ong sinh trưởng, phát triển tốt; sản lượng mật được tiêu thụ thông qua ký kết 3,7 tấn, đạt 38,6% mục tiêu. Hợp tác xã thu mua 240.000 đồng/kg, sau khi đóng chai bán với giá 270.000-300.000 đồng/kg, tạo nguồn thu nhập đáng kể cho các thành viên và người nuôi ong”.

Chuỗi dưa hấu Hàm Ninh, với quy mô thực hiện 40 ha trong 3 vụ, kinh phí hỗ trợ 442 triệu đồng và đã giải ngân được 135 triệu đồng; tuy nhiên tiến độ thực hiện các nội dung còn chậm, sản lượng dưa hấu sau khi thu hoạch chưa được thiêu thụ thông qua chuỗi liên kết. Còn đối với chuỗi giá trị khoai deo Hải Ninh thực hiện khoảng 18 ha trong 2 vụ, kinh phí hỗ trợ 564 triệu đồng; đến nay chỉ mới triển khai tập huấn kỹ thuật cho các hộ trồng khoai nê chưa giải ngân được kinh phí hỗ trợ.

Khó khăn hạn chế trong triển khai thực hiện chương trình OCOP ở Quảng Ninh đó là quy mô sản xuất nhỏ, lẻ, manh mún, năng lực của các hộ sản xuất, Hợp tác xã chưa mạnh, thị trường tiêu thụ chưa ổn định. Các loại nông sản chưa được chế biến thành nhiều sản phẩm đa dạng; vấn đề về mẫu mã, bao bì còn hạn chế, chưa công bố chất lượng sản phẩm vv...

Năm 2020, huyện Quảng Ninh phấn đấu có 3 sản phẩm được xếp hạng 3 sao và 3 sản phẩm được xếp hạng 2 sao cấp tỉnh; đồng thời hoàn thiện, tiêu chuẩn hóa và nâng cấp các sản phẩm đã đạt tiêu chuẩn sản phẩm OCOP; tiếp tục thực hiện tốt 4 chuỗi sản phẩm đã được phê duyệt và xây dựng, triển khai thực hiện 3 chuỗi sản phẩm gồm tinh dầu sả, tôm, rau.

“Để Chương trình OCOP huyện Quảng Ninh phát huy hiệu quả, nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm nông nghiệp, góp phần thực hiện thành công chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, các cấp, các ngành, các địa phương, đơn vị cần tích cực vào cuộc. Song song với việc hướng dẫn, đôn đốc các doanh nghiệp đã và đăng đăng ký thực hiện chương trình, các địa phương tiếp tục vận động, khuyến khích các chủ thể phát triển các mô hình, sản phẩm đã chọn; tiếp tục hình thành thêm nhiều tổ chức mạnh dạn đứng ra sản xuất, bao tiêu sản phẩm OCOP. Cùng với đó là tiếp tục xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ cho Chương trình OCOP theo hướng đi sâu nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ vào phát triển sản phẩm và xúc tiến thương mại mạnh mẽ; việc phát triển sản phẩm phải gắn với tiêu thụ, đào tạo nguồn nhân lực thực hiện đề án ngay tại địa phương”, ông Nguyễn Ngọc Thu, Phó chủ tịch UBND huyện Quảng Ninh cho biết thêm.  

Ngọc Duy

Đài TT-TH Quảng Ninh