Về Duy Ninh trong những ngày cuối tháng 8 này, mới thấy không khí chuẩn bị bước vào lễ hội đua thuyền thật khẩn trương và náo nhiệt. Được sự giới thiệu của cán bộ văn hóa xã, chúng tôi tìm đến cụ cao niên Hoàng Văn Bặt ở thôn Phú Vinh để tìm hiểu về truyền thống đua thuyền của xã; năm nay đã gần 90 tuổi, nhưng cụ Bặt hào hứng lắm khi nhớ về những tháng ngày xưa cũ cầm chèo, đua thuyền trên sông Kiến Giang… rồi về Bến Phà Quán Hàu. Cụ cho biết, ngày xưa mỗi lần đua thuyền, chúng tôi phải “ bới” cơm theo để ăn, rồi lặn lội đường xa gạt mái chèo trong đêm khuya đến Lệ Thủy để kịp sớm mai đua đò. Thời đó, cứ mỗi dịp khai xuân, người dân vùng sông nước như Duy Ninh lại tổ chức lễ hội đua thuyền với ước nguyện điều lành, cầu cho mưa thuận gió hòa, sông rạch được khai thông, mùa màng tốt tươi và cầu phước, cầu lộc, cầu tài, cầu cho quốc thái dân an.

Cũng theo các vị cao niên trong xã, thuyền đua được chuẩn bị rất công phu và mang nhiều ý nghĩa tâm linh. Gỗ đóng thuyền thường là gỗ dổi hoặc gỗ huỵnh. Hầu hết các công đoạn trong đóng thuyền như : xẻ ván, đóng hay hạ thủy đều phải thực hiện lễ cúng. Thuyền có chiều dài khoảng 18m, mạn được trang trí hình rồng hoặc cá, ý là cá vượt vũ môn hóa rồng, thể hiện ý chí vươn lên của ngư dân vùng sông nước. Các hình vẽ thật sinh động, đẹp mắt, tràn đầy sinh khí. Hiện nay, để đóng được một chiếc thuyền đua chi phí cũng hơn 100 triệu đồng. Song song với việc đóng thuyền, việc chuẩn bị lực lượng cho đau thuyền cũng được xã Duy Ninh ưu tiên. Các tay chèo được chọn thường là những chàng trai khỏe mạnh, dẻo dai, có kinh nghiệm về sông nước.Cụ Lê Văn Thất ở thôn Phú Ninh cho biết về cách chọn đội đua: “ Để đạt thành tích cao trong đua thuyền, thì việc chọn người phù hợp với từng vị trí rất quan trọng. Tay dầm phải là những người có kỹ thuật, có sức khỏe dẻo dai, biết thống nhất động tác. Người chèo lái phải là người có sức khỏe, có kỹ thuật, tháo vát để điều khiển đò đua, nhất là lúc xuất phát. Người gõ nhịp cũng phải được lựa chọn và tập luyện kỹ lưỡng, trong đó quan trọng nhất là phải biết gõ đều nhịp để giúp cho các tay đua thống nhất động tác, tăng tốc hoặc giữ đều tay đua”.

Thời gian này,  người dân trong xã cũng bàn tán sôi nổi về chuyện thuyền đua. Bà con các thôn tự nguyện đóng góp kinh phí để hỗ trợ các thuyền đua. Xã cũng thành lập các tiểu ban chuyên trách và vận động mọi nguồn lực cho đò đua từ các nhà hảo tâm, người con xa quê hay các doanh nghiệp đóng trên địa bàn. Công việc chuẩn bị được tiến hành một cách khẩn trương. Ông Lê Hữu Duật , Phó Chủ tịch xã Duy Ninh tự hào cho biết: “Thông qua lễ hội đua thuyền nhằm tiếp tục thực hiện có hiệu quả Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”; mở rộng, nâng cao chất lượng phong trào luyện tập thể dục, thể thao quần chúng, góp phần nâng cao sức khỏe của Nhân dân trên địa bàn xã Duy Ninh nói riêng và huyện Quảng Ninh nói chung. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để quảng bá hình ảnh về mảnh đất, con người Quảng Ninh đến với bạn bè trong và ngoài tỉnh.

Dòng sông Kiến Giang đã rộn ràng tiếng “mỏ khua,” tiếng “xé nước,” tiếng “Lên hồ lên hồ lên” theo nhịp chầm, nhịp chèo của thuyền bơi, thuyền đua hòa lẫn trong tiếng reo hò động viên, cổ vũ của người dân với trai bơi, gái đua đang tập dượt. Chị Phạm Thị Hài - Người chèo lái của đội nữ thôn Phú Ninh cho biết:

“ Để chuẩn bị cho đua thuyền truyền thống chào mừng Quốc Khánh 2/9, đội đua nữ xã Duy Ninh đang tập luyện hết sức mình để đạt thành tích cao trong cuộc thi”

Cũng trong không khí hào hứng đó, anh Lê Văn Bền – Vận động viên đội đua nam cho biết thêm về kỹ thuật đua: “Khi mới buông phao, chúng tôi đều bơi mái lăn thật nhanh, thật khỏe để thuyền bứt lên; sau chừng 200m đến 300m thì chuyển qua bơi mái dặt, rồi đến khoan dặt, khoan rảng. Đến khi vòng tiêu và khi về gần đích, lại chuyển qua bơi mái khoan dặt để thuyền vòng tiêu nhanh và cán đích thành công”

Lễ hội đua thuyền từ lâu là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống người dân Duy Ninh, vì thế con em quê hương Duy Ninh làm ăn, công tác ở xa quê, vào dịp tổ chức lễ hội bơi, đua cũng tìm mọi cách về quê sum họp, đoàn tụ gia đình, mừng Tết Độc lập, đón lễ hội đua truyền thống.

Hồng Nhung