Hội NCT xã Hải Ninh có 553 hội viên, sinh hoạt trong 5 chi hội. Trong quá trình hoạt động và với thực tiễn ở địa phương, Hội NCT xã nhận thấy cần thiết phải xây dựng “Dòng họ văn hóa” bởi nó có ý nghĩa trong việc giáo dục đạo đức, thuần phong mỹ tục, quan hệ giao tiếp giữa gia đình và xã hội cho con cháu NCT. Mặt khác, “Dòng họ văn hóa” còn có tác dụng giữ gìn bản sắc, giá trị tinh thần của văn hóa trong mỗi dòng họ và quan trọng hơn là giúp nhau phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, góp phần giúp Hải Ninh ngày vàng phát triển. Cả xã có 57 dòng họ, trong đó có 6 dòng họ lớn, đó là họ Nguyễn, họ Trương, họ Hoàng, họ Mai, họ Phạm và họ Ngô. Ông Mai Thanh Hoài- Trưởng họ Mai thôn Xuân Hải chia sẻ “ Hàng năm, vào các ngày dỗ chạp họ, con cháu nội ngoại từ khắp mọi nơi hội tụ về từ đường dòng họ để tưởng nhớ vong linh ông bà tổ tiên, đọc cho nhau nghe tộc phổ, nhắc nhở con cháu về mối quan hệ gắn bó họ hàng, chọn và nêu những gia đình tiêu biểu trong dòng họ để các gia đình khác noi theo. Từ đó, các thành viên ý thức mình phải sống mẫu mực, có tư cách đạo đức và có học vấn, giúp đỡ nhau trong sản xuất và đời sống. Bên cạnh đó, trưởng tộc còn nhắc lại cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” do Mặt trận phát động để các gia đinh thực hiện và chấp hành tốt các các tiêu chí về việc cưới, việc tang…”. Các dòng họ nhận thức được rằng mỗi việc làm của họ mang lại nhiều niềm vinh hạnh cho cả dòng tộc, cả làng và ngược lại. Ông Nguyễn Chiến Thắng- Chủ tịch Hội NCT xã cho biết “Để xây dựng dòng họ văn hóa, Hội NCT xã đã có nhiều hình thức tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa, lợi ích của dòng họ văn hóa để các dòng họ thực hiện. Bên cạnh đó, các dòng họ triển khai họp họ để nói rõ tầm quan trọng của dòng họ văn hóa đến mỗi thành viên, cho bàn bạc dân chủ để đi đến thống nhất xây dựng dòng họ văn hóa là một yêu cầu chính đáng, tất yếu. Từ đó, đầu năm 2017, Hội NCT xã họp với đại diện của 57 dòng họ và ký cam kết triển khai thực hiện”. Trong phát triển kinh tế, từ trước đến nay, các dòng họ ở Hải Ninh chủ yếu sinh sống bằng nghề đánh bắt, khai thác hải sản trên biển; các thuyền vươn khơi chủ yếu nhỏ, lẻ, đánh bắt gần bờ. Thực hiện chủ trương của Đảng ủy và chính quyền địa phương, năm 2014, các dòng họ và các thôn thành lập tổ đoàn kết trên biển, đến nay, xã có 2 tổ đoàn kết với 6 thuyền có công suất từ 35 CV trở lên. Mục đích của các tổ đoàn kết là tạo việc làm cho người lao động, giúp nhau phát triển kinh tế, lợi ích của mỗi thành viên gắn với lợi ích của cả thuyền, lợi ích của mỗi thuyền gắn liền với lợi ích của cả tổ. Mỗi lần ra khơi, các thuyền trong 2 tổ đoàn kết đều đánh bắt cá trên vùng biển 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, vừa kết hợp đánh bắt hải sản vừa liên kết bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Bên cạnh đánh bắt hải sản, các dòng họ còn giúp nhau khai thác tiềm năng thế mạnh của địa phương như trồng khoai lang trên cát, phát triển trang trại tổng hợp, nuôi trồng thủy sản… Với trồng khoai lang, năm 2006, chi hội phụ nữ thôn Tân Định thành lập tổ hợp tác, đến năm 2009 phát triển thành hợp tác xã sản xuất, chế biến khoai gieo Hải Ninh. Khoai gieo Hải Ninh ăn mềm, ngon, ngọt, sạch được người tiêu dùng trong nước và một số nước trên thế giới ưa chuộng. Ngày 16/12/2015, UBND tỉnh Quảng Bình đã có quyết định công nhận xã Hải Ninh có “Làng nghề chế biến khoai gieo”. Đời sống của người dân các dòng họ ở Hải Ninh ngày cành được nâng cao, ổn định, đến nay thu nhập bình quân đầu người đạt 32 triệu đồng/năm. Tỷ lệ hộ khá, hộ giàu trong các dòng họ ngày càng tăng, hộ nghèo ngày càng giảm; tiêu biểu có dòng họ Phạm, họ Mai và họ Nguyễn.

Đời sống vật chất luôn đi đôi với đời sống tinh thần. Thực hiện phong trào thi đua “Tuổi cao- gương sáng”, Hội NCT xã thành lập 5 Câu lạc bộ thơ ca, 5 Câu lạc bộ thể dục dưỡng sinh. Hàng ngày, các câu lạc bộ tập luyện thường xuyên và hàng quý tổ chức giao lưu tạo nên không khí vui tươi, lành mạnh và để con cháu noi theo. Bên cạnh đó, các dòng họ còn lạc quyên, lập Quỹ khuyến học, tiêu biểu có họ Phạm Văn ở thôn Tân Định có nguồn quỹ trên 30 triệu đồng, họ Nguyễn cũng ở Tân Định có nguồn quỹ trên 15 triệu đồng… Hàng năm, các dòng họ tổ chức phát thưởng động viên, khuyến khích con cháu học tập tiến bộ và đặc biệt là động viên con em trong dòng họ có hoàn cảnh khó khăn vươn lên học giỏi. Mặt khác, các dòng họ còn tổ chức theo dõi kịp thời các cháu bỏ học để những người có uy tính đến tận nhà vận động các cháu đến lớp, đến trường đầy đủ.

Thông qua các buổi họp thôn, sinh hoạt các đoàn thể và họp họ, những người có uy tính trong các dòng họ còn phối hợp chặt chẻ với cấp ủy, chính quyền, mặt trận và các tổ chức đoàn thể ở địa phương tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước đến tận các thành viên trong dòng họ nhằm ổn định tình hình, giữ vững trật tự an toàn xã hội. Hàng quý, Hội NCT xã phát động phong trào NCT tham gia bảo vệ môi trường như vận động con cháu không dùng chất nổ đánh bắt hải sản trên biển và làm vệ sinh trong các khu dân cư, tham gia nhặt rác, các phế thải ven bờ biển giữ cho bờ biển xanh, sạch, đẹp nhằm thu hút khách tham quan đến tắm biển Hải Ninh ngày càng đông. Cùng với đó, hội viên NCT trong các dòng họ tham gia trồng cây ơn Bác tại vườn cây của chi hội vào ngày mồng 4 Tết Nguyên đán hàng năm nhằm chống cát bay, cát lấp, tạo nên vườn cây ngày càng nhiều và phát triển xanh tốt.

 Ông Nguyễn Chiến Thắng- Chủ tịch Hội NCT Hải Ninh cho biết thêm “Đến nay, có trên 90% NCT trong các dòng họ đạt tiêu chuẩn “Tuổi cao- gương sáng”, trên 80% đại diện hộ gia đinh trong các dòng họ tham gia các hoạt động, sinh hoạt ở khu dân cư và các phong trào thi đua ở địa phương, 78% gia đình các thành viên trong các dòng họ đạt danh hiệu gia đình văn hóa. Hội NCT xã luôn có nhiều hoạt động chăm sóc và phát huy vai trò NCT”.

Từ năm 2012 đến nay, Hội NCT xã Hải Ninh liên tục được Ban đại diện NCT huyện Quảng Ninh công nhận danh hiệu  vững mạnh xuất sắc, Chủ tịch Hội NCT xã cùng nhiều cá nhân khác được các cấp khen thưởng và tặng nhiều danh hiệu thi đua khác.

 Thái Toản